inspiracje

Co ma Cortés do Lidzbarka Warmińskiego?

  Uwielbiam zagadki. Szukam ich wszędzie i znajduję. Ostatnio w Kolegiacie św. Piotra i Pawła […]

Co ma Cortés do Lidzbarka Warmińskiego?

inspiracje | podróże | Polska

 Lidzbark Warmiński

Uwielbiam zagadki. Szukam ich wszędzie i znajduję. Ostatnio w Kolegiacie św. Piotra i Pawła w Lidzbarku Warmińskim…

Do Kolegiaty wchodzę bocznym wejściem. Być może dlatego mój wzrok przykuwa nie ołtarz lecz… madonna na żyrandolu. Promienie wokół niewielkiej figurki przypominają mi Madonnę z Guadelupe. Opatrzyłam się z nią podczas podróży po Meksyku i Gwatemali. Co prawda ta przede mną dzierży Dzieciątko, podczas gdy meksykańska ma ręce złożone do modlitwy. Ale te promienie wokół jej postaci nie dają mi spokoju. Czy istnieje jakieś prawdopodobieństwo, że jednak Madonna była darem zza oceanu? Zaczynam szperać!

Zgodność czasu

Kobiet o wiek się nie pyta. Nawet jeśli jest Madonną z Dzieciątkiem. Jednak tak na oko powstała około XVI – XVII wieku. Objawienie w Guadelupe miało miejsce w 1531 roku. Wówczas jeszcze żyje Hernan Cortés – pogromca Imperium Azteków, a na stolcu biskupim Warmii zasiada jego oddany przyjaciel z młodych lat – biskup Jan Dantyszek. Zatem mam trop! Główni podejrzani w moim śledztwie żyli w chwili objawienia.

Renesansowy hipster

Gdyby Jan Dantyszek żył w naszych czasach, można by go spokojnie nazwać bardzo aktywnym hipsterem. Biskup Warmii w młodości szaleje na całego. Podczas studiów na uniwersytecie Jagiellońskim aktywnie działa w towarzystwie Opilców i Oźralców. Pisze sprośne fraszki, imprezuje, nieco gorzej idzie mu dostosowanie do uczelnianej dyscypliny. Koniec końców młody i zdolny studiów nie kończy, ale i tak dostaje intratną posadę na dworze króla Aleksandra Jagiellończyka. Musiał bardzo wyróżniać się spośród innych urzędników szlacheckiego pochodzenia, skoro po kilku latach król postanawia przyznać mu dwuletnie stypendium na studia we Włoszech. I tak w 1505 roku on – syn gdańskiego kupca wyrusza w podroż z sakwą pełną pieniędzy od władcy Polski.

Podróż życia

Trudno dziś powiedzieć, kiedy zaświtała mu myśl, by za królewskie złoto kształcić się na uniwersytecie zwanym „Podróże”. Być może impuls, pchnął go w ramiona przygody, kiedy w weneckim porcie podziwiał żaglowce mknące za horyzont. Dantyszek też postanowił rozwinąć swoje żagle i popłynąć w nieznany świat. Tak właśnie zrobił. Przez kolejne dwa lata podróżuje po Grecji, Cyprze, Palestynie i wraca przez Sycylię do Włoch. Bez dyplomu, ale z bagażem doświadczeń i znajomością języków obcych znowu podejmuje pracę na królewskim dworze, tym razem Zygmunta Starego. Dantyszek szybko daje się poznać jako twardy gracz w gierkach dyplomatycznych. Po kilku spektakularnych sukcesach w 1524 roku król wysyła go na dwór cesarza Karola V do Madrytu. Można więc powiedzieć, że jest pierwszym ambasadorem polski na dworze Hiszpańskim. I tam Dantyszek spotyka Cortésa.

Kiedy Dantyszek podziwia okręty w weneckim porcie, Hernan Cortés na pokładzie San Juan Bautista zbliża się do brzegów Espanoli, czyli Haiti. To jego pierwszy rejs w życiu. Na miejscu otrzymuje posadę urzędnika. Papierologia i biurokracja bardzo szybko go męczą, jednak w duszy zaczyna kiełkować ziarno miłości do awantur. Wraca do Hiszpanii, gdzie nie zagrzewa długo miejsca. Żądza awantur wzywa go w kolejny rejs. W 1511 roku rusza z ekspedycją, która podbija Kubę. W 1519 porywa się na Imperium Azteków. Po kilku latach w blasku chwały wraca na dwór Karola V do Madrytu. I tam Cortés spotyka Dantyszka.

Wielka przyjaźń

Panów połączyła nie tylko miłość do podróży i awantur. Przede wszystkim obydwaj nie stronili od imprez, alkoholu i kobiet. Cortés chwali się, że kochanki czekają na niego w każdym porcie. A każdy wie, że do niejednego zawinął. Wśród jego kochanek znajduje się Malinche i córka Moctezumy – Tecuichpo Ixcaxochitzin. W sumie spłodził co najmniej 11 dzieci. Dantyszek nie pozostawał w tyle. Sam twierdzi, że „skosztował dziewic ze wszystkich krajów”. Jeśli jednak chodzi o potomstwo, to jego bilans w porównaniu do konkwistadora wygląda mniej imponująco. Raptem dwójka dzieci z wieloletnią kochanką – Izabellą Delgada.

Przyjazd na Warmię

Wkrótce po narodzeniu drugiego dziecka Dantyszek wraca do Polski. Jest rok 1532. Król darowuje mu  biskupstwo chełmińskie, a w 1536 roku bardziej intratne biskupstwo Warmińskie. W ten sposób Dantyszek wprowadza się do Lidzbarka Warmińskiego. Za sprawą swej wielkiej charyzmy i niezwykłej osobowości, miasto staje się jednym z najważniejszych centrów kulturalnych w Polsce. Dantyszek tworzy tu pierwszą w Polsce bibliotekę dzieł hiszpańskich, gości wielkich swego czasu, funduje stypendia naukowe.
Nasz bohater dokonuje żywota w 1548 roku. Pozostawia po sobie córkę, kilkunastu wnuków, księgozbiór hiszpański, 20 tysięcy listów do ponad 350 znamienitych osobistości swoich czasów. W tym gronie znaleźli się między innymi Mikołaj Kopernik, Erazm z Rotterdamu czy Marcin Luter. Z samym Cortésem, oprócz listów, wymienił przynajmniej 15 przesyłek transoceanicznych. Czy wśród nich była Madonna z Lidzbarskiej Katedry?

 

Teoretycznie jest to możliwe. Choć jeśli nawet losy Madonny były inne, to dużą radość sprawiło mi wymyślenie tej historii na faktach autentycznych:)

Lidzbark Warmiński – madonna na zyrandolu z kolegiaty św. piotra i Pawła.
Madonna z kolegiaty św Piotra i Pawła w Lidzbarku Warminskim

 

Fosa wokół Kolegiaty
Kolegiata św. Piotra i Pawła w Lidzbarku Warmińskim
Kolegiata św. Piotra i Pawła w Lidzbarku Warmińskim
Selim w HUSAbusie
Lidzbark Warmiński - budynek straży pożarnej
Lidzbark Warmiński – budynek straży pożarnej
Lidzbark Warmiński
Wnętrze kolegiaty w Lidzbarku Warmińskim

Podobne

O mnie

Przede wszystkim jestem włóczykijem, następnie dziennikarką i antropologiem kultury. Założyłam tego bloga, by pokazać Tobie, że warto marzyć - niekoniecznie o podróżach. I warto spełniać nawet pozornie szalone marzenia, jak to o bambusowym rowerze:) Bo to właśnie dzięki marzeniom świat staje się piękny!